गोरखा । उत्तरी गोरखाको बुढीगण्डकी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीले विभिन्न बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। बाढीमा परी १० जना सम्पर्कविहीन भएको प्रारम्भिक विवरण प्राप्त भएको छ।
आइतबार बिहान करिब ४ बजेतिर चुमनुब्री गाउँपालिका–६ स्थित उलिङलुङ खोलामा सुक्खा पहिरो खसेर खोला थुनिएको र थुनिएको पानी एकैपटक खुलेपछि बाढी आएको प्रारम्भिक विवरण छ। बाढीले सल्लेरी, जगत, दोभान, माछीखोला, यारुबगर तथा आरुघाट बजार आसपासका क्षेत्रमा क्षति पुर्याएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखाले जनाएको छ।
बाढीले चारवटा भेडीगोठ र त्यहाँ रहेका करिब डेढ सय पशुचौपाया बगाएको जनाइएको छ। गोठमा बस्दै आएका केही व्यक्ति सम्पर्कविहीन भएका छन्। बेपत्ता व्यक्तिको नाम र सङ्ख्याबारे विवरण फरक–फरक रहेकाले आधिकारिक पुष्टि आवश्यक छ।
बाढीले घर, विद्यालय भवन, जलविद्युत् आयोजना र पुलमा समेत क्षति पुर्याएको छ। प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा बेपत्ताको खोजी कार्य अघि बढाइएको छ।
बुढीगण्डकी बाढीले आरुघाटका पुल बगायो, दर्जनौँ घर डुबानमा
गोरखा । बुढीगण्डकी नदीमा आएको लेदोसहितको आकस्मिक बाढीले आरुघाट गाउँपालिकाका दुईवटा महत्त्वपूर्ण पक्की पुल बगाउनुका साथै दर्जनौँ घरमा क्षति पुर्याएको छ।
गाउँपालिका अध्यक्ष राजु गुरुङका अनुसार वडा नम्बर ५ को शान्ति बजार क्षेत्रमा करिब ५० वटा घर डुबानमा परेका छन्। अन्य क्षेत्रमा थप १० देखि १५ वटा घरमा क्षति पुगेको र एउटा होटल पूर्ण रूपमा डुबेको उहाँले बताउनुभयो।
माथिल्लो तटीय क्षेत्रबाट बिहान करिब ५ बजेतिर बाढी आउँदै गरेको सूचना प्राप्त भएपछि स्थानीय बासिन्दालाई सतर्क गराइएको थियो। स्थानीय प्रशासन, सुरक्षाकर्मी र सञ्चारमाध्यमको सहयोगमा मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको अध्यक्ष गुरुङले बताउनुभयो।
बाढीको बहाव बढ्दै जाँदा बिहान करिब साढे ७ बजे सोतीको पुल बगाएको र बिहान १० बजेतिर तल्लो क्षेत्रको अर्को पुलसमेत बगाएको विवरण प्राप्त भएको छ।
समयमै सूचना प्राप्त भएकाले स्थानीयलाई सुरक्षित स्थानमा सार्न सकिएको र ठूलो मानवीय क्षति हुनबाट जोगिएको अध्यक्ष गुरुङको भनाइ छ।
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरी परिचालन भएका छन्। प्रभावित नागरिकको स्वास्थ्य परीक्षण तथा राहत व्यवस्थापनको कामसमेत अघि बढाइएको छ।
बाढीअ conspiracyको स्थानीयको भनाइ, कारणबारे अध्ययन आवश्यक
गोरखा । उत्तरी गोरखाको बुढीगण्डकी नदीमा आकस्मिक बाढी आउनुअघि केही स्थानीय बासिन्दाले जमिन थर्किएको र ठूलो आवाज सुनिएको बताएका छन्।
चुमनुब्री गाउँपालिका–६, चुम्चेतका स्थानीय सेराब गुरुङका अनुसार बिहान करिब ४ बजेतिर जमिन थर्किएको र ठूलो आवाज सुनिएपछि पहिरो गएको आशङ्कामा आफूहरू घरबाट निस्केर सुरक्षित स्थानमा गएका थिए।
उनले फिलिम, जगत र माछीखोलालगायतका क्षेत्रमा रहेका परिचितलाई फोन गरेर सम्भावित जोखिमबारे जानकारी गराएको बताएका छन्।
स्थानीयका अनुसार उलिङलुङ खोला क्षेत्रमा पहिरो गएपछि ठूला ढुङ्गा र लेदोसहितको बाढी बुढीगण्डकी नदीतर्फ अघि बढेको थियो। बाढीको तीव्र बहावका कारण नदी आसपासका क्षेत्रमा ठूलो आवाज सुनिएको र जमिन थर्किएको अनुभव स्थानीयले सुनाएका छन्।
यसैबीच, अर्थस्कोपको भूकम्प अनुगमन प्रणालीमा जमिनको कम्पनसम्बन्धी तरङ्ग रेकर्ड भएको विवरण पनि सार्वजनिक भएको छ। तर उक्त कम्पन पहिरो जानुअघि भएको हो वा पहिरो तथा नदीमा आएको बाढीका कारण उत्पन्न भएको हो भन्ने स्पष्ट भइसकेको छैन।
राष्ट्रिय भूकम्प मापन तथा अनुसन्धान केन्द्रका अधिकारीले पछिल्लो २४ घण्टामा नेपालमा भूकम्प रेकर्ड नभएको जानकारी दिएको उल्लेख गरिएको छ। घटनाको वास्तविक कारण पहिचान गर्न प्राविधिक अध्ययन आवश्यक देखिएको छ।
बुढीगण्डकी बाढीले पुल, विद्यालय र जलविद्युत् आयोजनामा क्षति
गोरखा । बुढीगण्डकी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीले उत्तरी गोरखाका विभिन्न पुल, विद्यालय भवन तथा जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुर्याएको छ।
प्रारम्भिक विवरणअनुसार चुमनुब्री, धार्चे र आरुघाट गाउँपालिकाका क्षेत्रमा दुईवटा पक्की पुल र चारवटा झोलुङ्गे पुल बगाएको जनाइएको छ। पुल बगाएपछि विभिन्न गाउँबस्तीबीचको आवतजावत प्रभावित भएको छ।
चुमनुब्री गाउँपालिका–६ स्थित सिर्दिभिरको क्यान्टिलिभर पुलसमेत बाढीले बगाएको विवरण प्राप्त भएको छ। उक्त पुल चुम्लिङ र छेकम्पार क्षेत्रका बस्तीका लागि महत्त्वपूर्ण सम्पर्क मार्गका रूपमा रहेको थियो।
बाढीले चुमनुब्री गाउँपालिका–३ स्थित गोठेखोलामा रहेको विकास आधारभूत विद्यालयको भवनसमेत बगाएको जनाइएको छ।
त्यस्तै, चुमनुब्री गाउँपालिका–३ को सल्लेरीस्थित सहज ऊर्जा प्रालिको पावरहाउस र लोअर क्याम्पमा क्षति पुगेको छ। उत्तरी गोरखाका तीनवटा जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुगेको प्रारम्भिक विवरण भए पनि सबै आयोजनाको क्षतिको विस्तृत विवरण सार्वजनिक हुन बाँकी छ।
पुल तथा सडकमा क्षति पुगेपछि स्थानीय बासिन्दाको आवतजावत, खाद्यान्न ढुवानी र उद्धार कार्यमा चुनौती थपिएको छ।
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा सेनाका हेलिकप्टर परिचालन, पर्यटकको उद्धार
गोरखा । बुढीगण्डकी बाढीबाट प्रभावित उत्तरी गोरखामा उद्धार कार्यका लागि नेपाली सेनाका चारवटा हेलिकप्टर परिचालन गरिएको विवरण प्राप्त भएको छ।
धार्चे गाउँपालिका–१ को यारुबगर क्षेत्रमा फसेका विदेशी नागरिकसहित १८ जनालाई हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा लगिएको जनाइएको छ।
त्यसैगरी, मनास्लु क्षेत्रमा अलपत्र परेका करिब ९० जना पर्यटक, गाइड तथा सहयोगीको उद्धार गरिएको विवरण प्राप्त भएको छ। दुर्गम भौगोलिक अवस्था र सडक तथा पुलमा पुगेको क्षतिका कारण प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
बाढीले नदी आसपासका बस्ती, गोठ, पुल र अन्य भौतिक संरचनामा क्षति पुर्याएपछि स्थानीय प्रशासनले सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरी उद्धार तथा व्यवस्थापनको काम अघि बढाएको छ।
नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरी प्रभावित क्षेत्रमा परिचालन भएका छन्। आरुघाट क्षेत्रमा दुईदेखि तीन दिनसम्मका लागि अस्थायी बेस क्याम्प स्थापना गरेर उद्धार तथा व्यवस्थापनको काम सञ्चालन गर्ने तयारी गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष राजु गुरुङले बताएका छन्।
बेपत्ता व्यक्तिको खोजी, प्रभावित नागरिकको स्वास्थ्य परीक्षण र राहत व्यवस्थापनको काम जारी रहेको जनाइएको छ।
बाढीपहिरोबाट सडक र पुलमा बढ्दो क्षति, डिजाइन कोड पुनरावलोकन गर्ने तयारी
काठमाडौं । पछिल्ला वर्षमा बाढीपहिरोले सडक तथा पुल पूर्वाधारमा पुर्याएको क्षति बढ्दै गएपछि सरकारले पूर्वाधार निर्माणको डिजाइन कोड पुनरावलोकन गर्ने तयारी गरेको छ।
भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव निमार्जुन अधिकारीले बाढीपहिरोका कारण सडक तथा पुलमा अनुमानभन्दा बढी क्षति हुन थालेको बताउनुभएको छ।
गत साता नेपाल पत्रकार समाजले आयोजना गरेको ‘बाढीपहिरोले सडक पूर्वाधारमा गरेको क्षति र अबको पुनर्निर्माण’ विषयक कार्यशालामा उहाँले जलवायु परिवर्तनका कारण विपद्को स्वरूप बदलिँदै गएको उल्लेख गर्नुभएको थियो।
अधिकारीका अनुसार पछिल्ला चार–पाँच वर्षमा मेलम्ची, जोमसोम, कोरला, मेची राजमार्ग, बीपी राजमार्गको रोशी खोला क्षेत्र, भोटेकोसी र रसुवालगायतका क्षेत्रमा भएका विपद्ले पूर्वाधार निर्माणको विद्यमान पद्धतिमाथि पुनर्विचार गर्नुपर्ने देखाएको छ।
‘बाढीमा पानी मात्र बग्दैन, लेदोसहित ठूला ढुङ्गा पनि बगेर आउँछन्,’ उहाँले भन्नुभएको थियो।
उहाँले सडक तथा पुल निर्माण गर्दा नदीको बहाव, माथिल्लो तटीय क्षेत्रको जोखिम, भूगोल र लेदो तथा ढुङ्गाले पुर्याउन सक्ने क्षतिलाई ध्यानमा राख्नुपर्ने बताउनुभयो।
सरकारले विपद्केन्द्रित मर्मतसम्भार र विपद् उत्थानशील पूर्वाधार निर्माणलाई लक्षित छुट्टै इकाइ स्थापना गर्ने दिशामा काम अघि बढाएको पनि उहाँले जानकारी दिनुभएको थियो।
बाढीपछि पुनर्निर्माणमा छुट्टै बजेट र संयन्त्र आवश्यक : योजना आयोगका सदस्य थापा
काठमाडौं । राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य अर्जुनजङ्ग थापाले बाढीपहिरोबाट हरेक वर्ष सडक तथा पुलमा क्षति हुने गरे पनि त्यसको दीर्घकालीन व्यवस्थापनका लागि छुट्टै संयन्त्र र बजेट आवश्यक रहेको बताउनुभएको छ।
बाढीपहिरोले क्षति पुर्याएपछि सडक तथा पुलको पुनर्निर्माणमा ठूलो लगानी खर्चिनुपर्ने अवस्था रहेको उहाँको भनाइ छ। यसले नयाँ पूर्वाधार निर्माणका लागि छुट्याइएको स्रोतसमेत प्रभावित पार्न सक्ने उहाँले उल्लेख गर्नुभएको थियो।
विगतमा आएको बाढीका कारण काठमाडौं उपत्यकाको बाहिरी सम्पर्कसमेत प्रभावित भएको स्मरण गर्दै उहाँले वैकल्पिक सडक र सम्पर्क मार्गको विकास आवश्यक रहेको बताउनुभयो।
काठमाडौं र तराई जोड्ने वैकल्पिक मार्ग तथा रणनीतिक पूर्वाधारको विकासले विपद्का बेला सम्पर्क विच्छेद हुने जोखिम कम गर्न सक्ने उहाँको भनाइ थियो।
नेपालमा बाढीपहिरोको जोखिमलाई ध्यानमा राखेर पूर्वाधार निर्माण, मर्मतसम्भार र पुनर्निर्माणका लागि दीर्घकालीन योजना आवश्यक रहेको उहाँले जोड दिनुभएको थियो।
४७ दिनपछि बेलिब्रिज सञ्चालनमा, रसुवा र नुवाकोटबीच सडक सम्पर्क पुनःस्थापित
रसुवा । बाढीपहिरोका कारण सडकको ठूलो हिस्सा बगाएपछि अवरुद्ध भएको रसुवा–नुवाकोट सडक सम्पर्क अस्थायी पुल निर्माणसँगै पुनःस्थापित भएको विवरण प्राप्त भएको छ।
रसुवाको भित्र राउती क्षेत्रमा बेलिब्रिज सञ्चालनमा ल्याइएपछि ४७ दिनपछि रसुवा जिल्ला नुवाकोटसँग जोडिएको जनाइएको छ।
उक्त पुलले रसुवाको खोपाया गाउँपालिका–५ र नुवाकोटको म्यागङ नगरपालिका–१० लाई जोड्ने विवरणमा उल्लेख छ। बाढीपहिरोबाट क्षतिग्रस्त सडकमा अस्थायी संरचना निर्माण गरी यातायात सञ्चालन गर्ने काम जारी रहेको जनाइएको छ।
बाढीपहिरोका कारण सडक तथा पुलमा क्षति पुगेपछि स्थानीय बासिन्दाको आवतजावत र दैनिक उपभोग्य वस्तुको ढुवानी प्रभावित भएको थियो। अस्थायी पुल सञ्चालनमा आएपछि आवागमन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यद्यपि, पुल रहेको स्थान र सम्बन्धित स्थानीय तहका आधिकारिक नाम तथा ४७ दिनको अवधिलाई सम्बन्धित निकायबाट पुष्टि गर्न आवश्यक छ।
